fa بررسی سیر تاریخی جنبه های معنایی غض بصر تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">این پژوهش به بررسی سیر تحول نگرش مفسران قرآن درباره مفهوم &laquo;غض بصر&raquo; در آیات ۳۰ و ۳۱ سوره نور که مسئله تحقیق هست می‌پردازد و چگونگی دگرگونی آن را از منظر معنای لغوی (از کاهش نگاه به کنترل ارادی)، کارکرد فقهی (از نهی مطلق نگاه حرام به انعطاف در ضرورت‌ها) و فلسفه اجتماعی (از حکم فردی به ابزار سلامت جامعه) تحلیل می‌کند؛. با روش تحلیل تطبیقی تاریخی و نمونه‌برداری از مفسران شیعه و سنی بر اساس تأثیرگذاری و تنوع رویکردها، یافته‌ها نشان‌دهنده گذار از تمرکز فقهی لغوی اولیه به پیشگیری روانی و تعادل اجتماعی است. این تحول تحت تأثیر عوامل فرهنگی-تاریخی بوده و با نظریه خودکنترلی در روانشناسی همخوانی دارد. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوب میان‌رشته‌ای برای کاربرد در روانشناسی دینی و جامعه‌شناسی حجاب &nbsp;در پژوهش های بعدی است</span>.<span style="font-family:"B Lotus"" lang="FA"></span></span></span></span></span><br> &nbsp; This research investigates the evolution of Quranic exegetes&#39; perspectives on the concept of *ghadḍ al-baṣr* in verses 30 and 31 of Sūrat al-Nūr&mdash;the central issue under investigation&mdash;and analyzes its transformations from the perspectives of lexical meaning (from mere reduction of gaze to voluntary control), jurisprudential function (from absolute prohibition of forbidden gazing to flexibility in cases of necessity), and social philosophy (from an individual injunction to a mechanism for societal well-being). Employing a historical-comparative analytical method and sampling from Shiʿi and Sunni exegetes selected based on their influence and diversity of approaches, the findings reveal a transition from an initial emphasis on lexical-jurisprudential aspects to psychological prevention and social equilibrium. This evolution has been shaped by cultural-historical factors and aligns with the theory of self-control in psychology. The study&#39;s innovation lies in proposing an interdisciplinary framework applicable to religious psychology and the sociology of *ḥijāb* in future research. غض بصر, تحول نگرش مفسران, تفسیر قرآن, نگاه, عفاف Ghadḍ al-Baṣr, Evolution of Exegetes' Perspectives, Quranic Exegesis, Gaze, Chastity 176 189 http://safinahmagazine.ir/browse.php?a_code=A-10-953-2&slc_lang=fa&sid=1 سوده واحدیان مظلوم s.vahedian75@gmail.com 10031947532846003182 10031947532846003182 No گروه علوم قران و حدیث فهیمه شریعتی shariati-f@um.ac.ir 10031947532846003183 10031947532846003183 Yes گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد