Safineh The quarterly of specialized studies Special issue on the Quran and Hadith

fa بازکاوی سرچشمه‌های اندیشه قاآنی در اشعار مدحی او Exploring the origins of Qaani's ideas in his panegyric poems تخصصي Special پژوهشي Research قاآنی از شاعران صاحب‌نام در مکتب بازگشت است، در باب اعتبارسنجی شعر او نظریات مختلف و بعضا متعارضی در بین سخن شناسان وجود دارد، لکن از حیث محتوا، همگان در انتساب وی به مدحتگری و غلوّ در آن، اتفاق‌نظر دارند. درباب منشاء این مداحی غلوآمیز، دلایل مختلفی ذکر شده است؛ ازجمله کسب ثروت، پیروی از سنن ادبی مدحتگری در بین شاعران درباری و... لکن در این پژوهش، دلیل دیگری برای پرداختن قاآنی به مدحتگری احتمال داده شده است و آن تأثیرپذیری شاعر از آراء پیشوایان مکتب شیخیه است. بر اساس قراینی که در این مقاله به‌دست‌داده‌ایم، قاآنی با آموزه‌های شیخیه آشنایی داشته و تحت تاثیر همین آموزه‌ها به مدح پادشاهان و پیشوایان دینی پرداخته‌است. شیخ احمد احسایی، بنیانگذار تفکر شیخی، بر آن بود که نه تنها ارتباط و اطاعت از حکومتی که توسط شاهان قاجار اداره می‌شد، حرام نیست، بلکه تملّق و تمجید از پادشاهان را در میان رهبران شیخیه به گونه‌ای مرسوم‌کرد که گویا امری پسندیده و مشروع است. این تفکر غلو‌آمیز درمورد مدحیه‌هایی که قاآنی دربارۀ ائمۀ دینی سروده‌است، نیز، صادق است. شیخیه، معصومین را خدایانی می‌بینند که قابلیت حلول در جسم دیگران را دارند و... که مشابه این باورها و ادعاها در قصاید قاآنی به وضوح، دیده می‌شود. Qaani is a well-known poet in the School of Return. There are various and sometimes conflicting opinions among critics about the validity of his poetry, but in terms of content, everyone agrees that he is a panegyrist who uses exaggeration and hyperbole. Different reasons have been cited for the excessive nature of his poetry, including wealth accumulation and adherence to the literary traditions of courtly panegyric poetry. However, in this study, another reason has been proposed for Qaani's focus on panegyric, which is his susceptibility to the views of the leaders of the Shaykhism school. Based on the evidence presented in this article, Qaani was familiar with the teachings of Shaykhism and was influenced by them in his praise of contemporary monarchs and religious leaders. Shaykh Ahmad alAhsá'í, the founder of Shaykhism, believed that not only was it not forbidden to have a relationship with the Qajar government, but flattery and praise of the Qajar rulers were also common among Shaykhism leaders. This excessive way of thinking about Qajar rulers is also evident in Qaani's panegyrics about religious leaders. Shaykhism identifies the infallible as the causes of the creation of all things and considers them as gods on earth who can reside in the bodies of others, etc. Similar beliefs and claims are clearly visible in Qaani's poems شعر قاآنی, کلام, شیخیه, علل اربعه, تفویض Qaani's poetry, Science of Discourse (Kalam), Shaykhism, Four Causes, Delegation 111 127 http://safinahmagazine.ir/browse.php?a_code=A-10-344-2&slc_lang=fa&sid=1 mehdi dashti مهدی دشتی me.dashti@gmail.com 10031947532846002369 10031947532846002369 Yes Associate Professor of persianLanguage and Literature, Allameh Tabatabai University, Tehran, دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران maryam moradi مریم مرادی moradi.maryam.292@gmail.com 10031947532846002370 10031947532846002370 No moradi, maryamPh.D. Student, Persian Language and Literature, Persian literature and foreign languages, Allameh Tabataba'I, Tehran, Iran دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران،