fa مفهوم‌یابی عصبیّت جاهلی و بازنمود آن در سقیفۀ بنی ساعده تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:21.5pt"><span style="text-autospace:none"><span style="vertical-align:middle"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-YE" style="font-size:13.0pt"><span style="font-family:w_Lotus"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.05pt">پیش از اسلام، روحیۀ عصبیّت‌گراییِ قومی و قبیله‌ای، با عرب عجین شده‌ بود. با ظهور اسلام، رسول‌اکرم؟ص؟ اهتمام فراوانی در زدودن این خصیصه داشت، اما پس از رحلت ایشان، این ویژگی جاهلی بر جامعۀ اسلامی بازرُخ نمود. این عصیبت و تعصبات قبیله‌ای خصوصاً در سقیفۀ بنی ساعده و بر سر تعیین جانشین پیامبر؟ص؟، خود را آشکارا نمایان ساخت و بیش از هر زمانِ دیگری با ویژگی‌های پیش از اسلام سنخیت یافت. این بازگشت عصبیّت جاهلی به جامعۀ اسلامی، موجب صدور روایاتی از معصومان؟عهم؟ به ویژه امام علی؟ع؟، در جهت مقابله با آن گردید؛ چراکه وجود آن موجب رویگردانی از حق، کتمان حقیقت و عدم اجرای عدل می‌شد. امیرمؤمنان نیز بارها غصب خلافت و واپسگرایی جامعه به خوی عصبیت را گوشزد نمود. در نوشتار حاضر، نخست مفهوم‌شناسی &laquo;عصبیّت&raquo; در لغت، اقوال اندیشوران و کلام امامان؟عهم؟ بحث می‌شود تا از رهگذر آن، ویژگی‌های نهفته، معانی متضمن و گسترۀ معنایی &laquo;عصیبت&raquo; کشف شود؛ سپس با ره‌آوردهای حاصل آمده، به گوشه‌ای از عصبیت جاهلی که در جامۀ تعصب در سقیفۀ بنی ساعده ظهور کرد، پرداخته ‌شود. </span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; عصبیت جاهلی, تعصبات جاهلی, سقیفۀ بنی ساعده, غصب خلافت. 157 180 http://safinahmagazine.ir/browse.php?a_code=A-10-356-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Khatami محسن خاتمی 10031947532846001790 10031947532846001790 No کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران Ali Hasannia علی حسن نیا 10031947532846001791 10031947532846001791 Yes استادیار، دانشگاه شاهد